لوترای استرآبادی
برای شناخت هرچیزی نخست باید آن را تعریف کرد. دراین میان زبان تعریفی دارد ودر زبان شناسی، گویش ولهجه رانیز شامل می شود.
زبان به عنوان اولین وسیله ارتباطی بین انسان ها می باشد که وظیفه اصلی آن برقراری ارتباط کلامی می باشد. "گویش، زیرمجموعه ای از زبان است که گاهی از لحاظ تلفظ وگاهی از لحاظ لغت وگاهی از لحاظ دستور متفاوت می باشد. از آن به عنوان واژه ای تازه ساز ]”بهرامی،1378، ص175[ و" زبان محلی"] بهرامی،1378، ص176[ یاد می کنند. لهجه زیرمجموعه ای از زبان است که فقط از لحاظ تلفظ باهم متفاوت می باشد، " به اصطلاح جدیدگویش، درقرن بسیتم علمی شد ."]موسوی بجنوردی، 1387، ص[…
با این شناخت می توانیم گونه های متفاوتی از زبان را برای برقراری ارتباط شناسایی کنیم.اصطلاح زبان رمزی ) آرگو( از فرانسه وام گرفته شد واول بار در اوایل قرن هفدهم برای نامیدن زبان رمزی متکدیان و دست فروشی ها به صورت چاپی بکار رفت. اکنون به زبان یا گویش اجتماعی هر گروه اجتماعی اطلاق می شود که اعضای آن تمایل به پنهان نگه داشتن محتوای کلام خود از گروه دیگر ویابه طور کلی اکثریت جامعه نشان می دهد.زبان رمزی جز زبان های خاص قرار می گیرد که عامیانه وقابل فهم نیست، این زبان برای غیرخودی ها نامفهوم می باشد.زبان رمزی نام دیگری به خود می گیرد وآن کنت می باشد. در انگلیس به معنای زبان مبهم وتخصصی شده یا واژگان خاص یک حوزه بکار می رود. "زبان رمزی که نام های لوتره، لوترا، لوتر، وارو، وارونه و مخفی به خود دارد از نظر کاربرد در میان گروه های قومی، اجتماعی وشغلی می توان در چهارگروه طبقه بندی کرد: 1 - لوترهای ویژه گروه های قومی مانند کولیان ویهودیان، 2 - لوترهای ویژه فرقه های دینی مذهبی مانند درویشان، 3 - لوترهای ویژه گروه های حرفه ای وصنفی مانند لوترهای دزدان وراهزنان وگدایان ومطربان، 4 - لوترهای همگانی رایج در میان عامه مردم که معمولا در لایه های جامعه وتوده مردم به ویژه زنان بکار می روند مانند لوترهای زرگری، مرغی وگنجشکی. همه این لوترها از نظر ساختمان دستوری عمدتا تابع ساتمان وقواعد نحوی زبان ها وگویش های معمول در جامعه هایی هستند که در آنها بکار می روند، لیکن ازنظر ساختمان واژگان ویا قواعد آوایی با زبان وگویش رایج میان مردم جامعه فرق دارد." ]بولکباشی،1380،صص18تا26[زبان رمزی جز زبان پنهان ایرانی قرار دارد.دکتر هاینریش بروگیش در سفرنامه ی خود به ایران درباره این زبان نوشته است: زبان رمزی طایفه ای دارد که اصل ونسب آن به اسکندر مرتبط است. )زرگری(
زبانی که به گفته حدودالعلم مردم گرگان به آن صحبت می کردند لوترا یا لوتره نام دارد. لیف گیاهی است ودر لوترا ریش را لیف گویند." نسخه ای از لغت نامه اسدی، کمال اسماعیل درچند شعر مجزا از لوترا یاد می کند:
دانی چه نام دارد کلکت به لوترا ، اندر زبان اهل سخن ناودان شکر
خرد سرغیبی کند فهم ازو ، چوگویدسرکلک تو لوترا
هرچه باخویش وآشنا گویی ، همه مرموز ولوترا گویی"] دهخدا،1377، ص 19805[
در فرهنگ جهانگیری از لوتره به لوترا ودر برهان قاطع به لوتر یاد شده است. در برهان قاطع از لوترا چنین یاد شده است:
همیشه تاکه بود زیف زشت ودخ نیکو ، به لفظ لوتره گویان یاوه گوی دخ
زچرخ باد همه شغل دشمنان توزیف ، زبخت باد همه کاردوستان تو دخ. سوزنی
"لوترا زبان زرگری یعنی زبانی که دو کس میان خود قرار داده اند تاچون باهم سخن می گوینددیگران نفهمند. ولغز وچیستان"]نفیسی،...،ص2987[.ازآن به "زبان شکسته وساختگی"]قریب،...،ص993[و " ولتره "]عبید،1351،ص907[ نام بردنند. لوترای گرگانی را به یهودیان شهر گرگان واسترآباد قدیم نسبت داده اند که نام های لوترایی، لوتلایی ولوفلایی داشته است. لوترای استرآبادی در حقیقت یک نوع زبان تبدیلی است که هر کلمه ویاجمله ای از هر زبان وگویشی را می توان به شکل جدید در آورد که درک آن به علت محدود نبودن ساختار مانند برای ناآشنایان غیرممکن است. بخشی از ویژگی های زبان لوترای استرآبادی:
کلمات دو حرفی
او / وت
من / نم
پا / اپ و..
کلمات سه حرفی
آذر / ذرآ
آرد / رآد
چای / یاچ و...
کلمات چهارحرفی
آنتن / تانان
آدرس / رادءس و...
کلمات پنج حرفی
آبخند / خنداب و...
درتبدیل کلمات به لوترای استرآبادی، هجاهای مقدم وموخر در کلمات اصلی تغییر می کند که هر کدام قواقد دستوری خاص خود را دارند.
" کپی برداری نشود"